nadenken

Uit Etymologiewiki
Ga naar: navigatie, zoeken

De oudste betekenis 1484 MNW is 'met berouw, bezorgdheid of argwaan overdenken'. Deze lijkt mij echter niet een directe voorloper van het huidige woorden 'denken, denken over'. Oudste gevonden vindplaats in de huidige betekenis 'overdenken, denken over, denken' is 1556. Het voorvoegsel na- geeft hier oorspronkelijk een grondige, onderzoekende activiteit aan, vergelijk nalezen, nazien. Nadenken was van oorsprong een transitief werkwoord, met de betekenis 'nadenken over, in gedachten nemen'.

Vroege vondsten:

  • "Betrachten, is nadencken, nazoucken." - Utenhove 1556
  • Want aenghesien sy met zijnder scheppinghe omgaen, ende haer nadencken, worden sy gheuanghen int aensien, dewijle de Creatueren so schoon zijn, diemen siet." - Biestkensbijbel 1560
  • "Mose, so hy God hooch prijst, straft heftich de afuallighe Ioden, ende vermaendtse ten nadencken der weldaden Gods" - Deux-Aesbijbel 1562

--AE