https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=zwoel 2026-04-25T03:52:47Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=zwoel&diff=6409&oldid=prev 2015-01-30T10:54:03Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;zwoel&#039;&#039;&#039; bn. ‘benauwd’ en &#039;&#039;&#039;zoel&#039;&#039;&#039; bn. ‘aangenaam warm’ Mnl. &#039;&#039;verzwoelen&#039;&#039; ‘verzengen’ (1440–1460; Jan Praet, &#039;&#039;Speghel der wijsheit&#039;&#039;; &#039;&#039;verzwoel...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;zwoel&#039;&#039;&#039; bn. ‘benauwd’ en &#039;&#039;&#039;zoel&#039;&#039;&#039; bn. ‘aangenaam warm’<br /> <br /> Mnl. &#039;&#039;verzwoelen&#039;&#039; ‘verzengen’ (1440–1460; Jan Praet, &#039;&#039;Speghel der wijsheit&#039;&#039;; &#039;&#039;verzwoelen&#039;&#039; staat zo in de uitgave van Bormans uit 1872, het hs. zal wel een andere spelling hebben). Vnnl. &#039;&#039;swoel&#039;&#039;, &#039;&#039;zwoel&#039;&#039; ‘aangenaam warm; onaangenaam warm, broeierig’ (ca. 1615), &#039;&#039;swoelen&#039;&#039; ‘gloeien, drogen’ (1608). Zonder &#039;&#039;w&#039;&#039;: Vnnl. &#039;&#039;soel&#039;&#039;, &#039;&#039;zoel&#039;&#039; ‘aangenaam warm’ (1576).<br /> <br /> Kiliaan (1599) kent alleen &#039;&#039;soel&#039;&#039; maar verwijst daar naar &#039;&#039;smoel&#039;&#039;, een afleiding bij &#039;&#039;&#039;smeulen&#039;&#039;&#039;, dat blijkbaar voor hem het meest gangbare woord was. Meerdere moderne dialecten hebben &#039;&#039;smoel&#039;&#039;, terwijl &#039;&#039;z(w)oel&#039;&#039; zeldzaam is.<br /> <br /> Verwanten: Mnd. &#039;&#039;swōle&#039;&#039; ‘zomers warm’, Mohd. &#039;&#039;schwul&#039;&#039; ‘onaangenaam warm’ (uit het Nederduits ontleend), sinds de 18e eeuw &#039;&#039;schwül&#039;&#039; (met &#039;&#039;ü&#039;&#039; naar voorbeeld van &#039;&#039;kühl&#039;&#039;), Noordfries &#039;&#039;swol&#039;&#039;, &#039;&#039;swaul&#039;&#039; naast &#039;&#039;sweel&#039;&#039;, Oostfries &#039;&#039;swoul&#039;&#039; ‘zwoel’, Oudengels &#039;&#039;swól&#039;&#039; (m./n.) ‘hitte, gloed’ (van vuur, zon, koorts). Uit Westgermaans *&#039;&#039;swōla&#039;&#039;-, een afleiding van het ww. *&#039;&#039;swelan&#039;&#039; ‘branden, verzengen’, waarop Vroegnnl. &#039;&#039;&#039;zwelen&#039;&#039;&#039; ‘verbranden, schroeien’ teruggaat. Daarnaast bestond ook een Germaans bn. *&#039;&#039;swala&#039;&#039;-, dat in de betekenis ‘koel’ (‘brandend koud’) in het Noordgermaans voortleeft (Ouddeens &#039;&#039;swal&#039;&#039; ‘koel’).<br /> <br /> Tussen een medeklinker en een *&#039;&#039;ō&#039;&#039; verdween *&#039;&#039;w&#039;&#039; in het Oudnederlands (of misschien zelfs eerder) door assimilatie aan de klinker, zoals in &#039;&#039;hoe&#039;&#039; uit *&#039;&#039;hwō&#039;&#039; en &#039;&#039;zoen&#039;&#039; uit *&#039;&#039;swōnō&#039;&#039;. Er bestaat soms variatie binnen hetzelfde woord (Mnl. &#039;&#039;swoen&#039;&#039; / &#039;&#039;soen&#039;&#039;, &#039;&#039;swoegen&#039;&#039; / &#039;&#039;soegen&#039;&#039;, Nnl. &#039;&#039;swoel&#039;&#039; / &#039;&#039;soel&#039;&#039;), reden waarom de handboeken aannemen dat de wegval van &#039;&#039;w&#039;&#039; “dialectisch” was. Maar hij valt ook in het oudste Fries en Duits soms al weg, dus het is waarschijnlijker dat de gevallen met -&#039;&#039;woe&#039;&#039;- op analogisch herstel van &#039;&#039;w&#039;&#039; berusten. Zo kon in &#039;&#039;zwoel&#039;&#039; de &#039;&#039;w&#039;&#039; makkelijk hersteld worden op basis van &#039;&#039;zwelen&#039;&#039;.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 30 jan 2015 11:54 (CET)</div>

Mdevaan