https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=zwaluw 2026-04-21T13:19:50Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=zwaluw&diff=6760&oldid=prev 2016-01-12T09:00:45Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;zwaluw&#039;&#039;&#039; zn. ‘zangvogel’ Vroegmiddelnederlands &#039;&#039;swalwe&#039;&#039; (1240), &#039;&#039;swalewe&#039;&#039; (1270–90), &#039;&#039;swalue&#039;&#039; (1287), &#039;&#039;zwaluwen&#039;&#039; (mv., 1340–1360), &#039;&#039;zwalu&#039;&#039; (1465...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;zwaluw&#039;&#039;&#039; zn. ‘zangvogel’<br /> <br /> Vroegmiddelnederlands &#039;&#039;swalwe&#039;&#039; (1240), &#039;&#039;swalewe&#039;&#039; (1270–90), &#039;&#039;swalue&#039;&#039; (1287), &#039;&#039;zwaluwen&#039;&#039; (mv., 1340–1360), &#039;&#039;zwalu&#039;&#039; (1465–1485), &#039;&#039;zwallewe&#039;&#039; (1440–1460). Nieuwnederlands &#039;&#039;swalwe&#039;&#039; (1515), &#039;&#039;swaluwe&#039;&#039; (1517), &#039;&#039;swalewe&#039;&#039; (1528), &#039;&#039;swaluw&#039;&#039; (1635); &#039;&#039;swaleme&#039;&#039; (1528), &#039;&#039;swaelmen&#039;&#039; (mv., 1565), &#039;&#039;swaelem&#039;&#039; (1599), &#039;&#039;swalm&#039;&#039; (1613); &#039;&#039;swaelve&#039;&#039; (1596), &#039;&#039;swalefjen&#039;&#039; (dim., 1622), &#039;&#039;swaelf&#039;&#039; (1646), &#039;&#039;swalven&#039;&#039; (mv., 1612); &#039;&#039;swalcke&#039;&#039; (1573, Gelders, Nederduits).<br /> <br /> De moderne dialecten vertonen vormvarianten die voor het grootste deel al in de 16e en 17e opduiken: (1) &#039;&#039;zwallewe&#039;&#039;, &#039;&#039;zwaaltje&#039;&#039;, &#039;&#039;zwaluw&#039;&#039;, enz.; (2) &#039;&#039;zwalf&#039;&#039; (NO-Brabants, N-Limburg), &#039;&#039;zwalef&#039;&#039; (N-Brabant, Gelderland, N-Holland), &#039;&#039;zwaal(e)ve&#039;&#039; (Overijssel), &#039;&#039;zwaalfke&#039;&#039; (Groningen). Hier is &#039;&#039;lw&#039;&#039; tot -&#039;&#039;lv&#039;&#039;-, -&#039;&#039;lf&#039;&#039; geworden (vgl. &#039;&#039;murw&#039;&#039;, uitgesproken als &#039;&#039;murf&#039;&#039;); in enkele dialecten is daaruit &#039;&#039;zwalg&#039;&#039; ontstaan (Limburg) of, met metathese, &#039;&#039;zwaveltje&#039;&#039; (N-Holland); (3) &#039;&#039;zwalver&#039;&#039;, &#039;&#039;zwelver&#039;&#039;, &#039;&#039;zwalber&#039;&#039;, &#039;&#039;zwarbel&#039;&#039; (Limburg), hetzelfde als (2) maar met toevoeging van -&#039;&#039;er&#039;&#039;; (4) &#039;&#039;zwalm&#039;&#039;, &#039;&#039;zwaalm&#039;&#039; (Vlaanderen, Zeeland, Brabant; met metathese ook &#039;&#039;zwamel&#039;&#039;), waarin -&#039;&#039;lw&#039;&#039; tot -&#039;&#039;lm&#039;&#039; is geworden.<br /> <br /> Verwante vormen: OS &#039;&#039;swala&#039;&#039;, Middelnederduits &#039;&#039;swale&#039;&#039;, &#039;&#039;swaleke&#039;&#039;, Oudhoogduits &#039;&#039;swalawa&#039;&#039;, Mhd. &#039;&#039;swalwe&#039;&#039;, &#039;&#039;swalbe&#039;&#039;, &#039;&#039;swalme&#039;&#039;, Mohd. &#039;&#039;Schwalbe&#039;&#039;; Modern Westerlauwers Fries &#039;&#039;swel(tsje)&#039;&#039;, &#039;&#039;sweal(tsje)&#039;&#039; (Noordfries &#039;&#039;swalk&#039;&#039;, &#039;&#039;swålk&#039;&#039;, enz. is uit het Nederduits ontleend); Oudengels &#039;&#039;swealwe&#039;&#039;, MoE &#039;&#039;swallow&#039;&#039;; Oudijslands &#039;&#039;svala&#039;&#039; ‘zwaluw’. Uit Proto-Germaans *&#039;&#039;swal-wōn&#039;&#039;-, een vrouwelijk zn. van een wortel *&#039;&#039;swal&#039;&#039;-. <br /> <br /> Zwaluwen worden vaak benoemd naar hun gevorkte staart, vgl. Iers &#039;&#039;gabhal&#039;&#039; ‘vork’ en &#039;&#039;gabhlán&#039;&#039; ‘zwaluw’. Lockwood (1982) leidt Germaans *&#039;&#039;swal-wōn&#039;&#039;- ‘zwaluw’ af van ‘gevorkte stok’ op basis van Oudnoors &#039;&#039;súla&#039;&#039; ‘pilaar; twee gekruiste houtjes; jan-van-gent’, Faroers en Noors &#039;&#039;súla&#039;&#039; ‘gevorkte stok’, hetgeen een Germaanse ablaut *&#039;&#039;sūl&#039;&#039;- tegenover *&#039;&#039;swal&#039;&#039;- inhoudt (Kroonen 2013: 405). Verwant met &#039;&#039;&#039;zuil&#039;&#039;&#039;, maar de verdere herkomst van deze woordfamilie is onduidelijk. De jan-van-gent heeft overigens geen gevorkte staart, maar in rust vormen de uiteinden van de veren een aparte punt boven de staartpunt, zodat beide punten samen de indruk van een vork wekken.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 12 jan 2016 10:00 (CET)<br /> <br /> Lockwood, W.B. 1982. Faroese Bird-Name Origins (VIII). In: &#039;&#039;Fróðskaparrit&#039;&#039; 30, 103–109. (http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=930658&amp;issId=49335&amp;lang=da)<br /> Dialectkaart: http://www.meertens.knaw.nl/kaartenbank/kaart/dialectkaart.html?id=16144</div>

Mdevaan