https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=verorberen 2026-04-21T15:18:51Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=verorberen&diff=6358&oldid=prev 2014-12-14T20:23:44Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;verorberen&#039;&#039;&#039; ww. ‘nuttigen’ Middelnederlands &#039;&#039;verheurbeuren&#039;&#039; ‘aanwenden’ (Gent, 1419; met hypercorrecte &#039;&#039;h&#039;&#039;-), &#039;&#039;te veroerberne&#039;&#039; ‘te bewerken’ (1...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;verorberen&#039;&#039;&#039; ww. ‘nuttigen’<br /> <br /> Middelnederlands &#039;&#039;verheurbeuren&#039;&#039; ‘aanwenden’ (Gent, 1419; met hypercorrecte &#039;&#039;h&#039;&#039;-), &#039;&#039;te veroerberne&#039;&#039; ‘te bewerken’ (1410–1430), &#039;&#039;veroorboort&#039;&#039; ‘gebruikt’ (1492). Vroegnieuwned. &#039;&#039;veroorboren&#039;&#039; (1500), &#039;&#039;verorbaren&#039;&#039; (1644) ‘gebruiken, gebruik maken van’, met reductie van de derde lettergreep ook &#039;&#039;veroorberen&#039;&#039; (1525), &#039;&#039;veroorbren&#039;&#039;(1648), &#039;&#039;veroirberen&#039;&#039; (1651), &#039;&#039;verorberen&#039;&#039; (1665). Laatstgenoemde vorm is de vroegste met korte &#039;&#039;o&#039;&#039; in plaats van lange &#039;&#039;oo&#039;&#039;. De betekenis ‘nuttigen, verteren’ vind ik voor het eerst in 1638 in een brief van Hugo de Groot (&#039;&#039;het oxhooft france wijn ... tsamen te veroorbooren&#039;&#039;), en frequenter vanaf 1660.<br /> <br /> Afleiding met &#039;&#039;ver&#039;&#039;- van Mnl. &#039;&#039;orbaren&#039;&#039; ‘(land) bewerken ; gebruiken’, dat vanaf de 13e eeuw voorkomt, en dat zelf een afleiding is van &#039;&#039;&#039;oorbaar&#039;&#039;&#039; zn. ‘voordeel, opbrengst’. In de betekenis ‘spijs of drank nuttigen’ komt &#039;&#039;oirboren&#039;&#039; vanaf 1590 voor. Het ww. heeft in het Middelnederlands de vormen &#039;&#039;orboren&#039;&#039; (1276) en &#039;&#039;orbaren&#039;&#039; (1285), ongetwijfeld gesproken met lange &#039;&#039;oo&#039;&#039;-, vergelijk &#039;&#039;oorbaren&#039;&#039; en &#039;&#039;oorboren&#039;&#039; bij Kiliaan (1599). Mnl. &#039;&#039;orberen&#039;&#039; in Limburg, Brabant en Noordoost-Nederland werd wschl. als &#039;&#039;oorbeeren&#039;&#039; uitgesproken. Vanaf ca. 1650 wordt onbeklemtoond -&#039;&#039;boren&#039;&#039; verzwakt tot -&#039;&#039;beren&#039;&#039;. Met opvallende verkorting van beklemtoond &#039;&#039;oor&#039;&#039;- tot &#039;&#039;or&#039;&#039;- vinden we &#039;&#039;orberen&#039;&#039; voor het eerst in 1635, daarna vanaf 1700.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 14 dec 2014 21:23 (CET)</div>

Mdevaan