https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=proesten 2026-04-25T03:52:44Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=proesten&diff=6365&oldid=prev 2014-12-30T20:43:24Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;proesten&#039;&#039;&#039; ww. ‘niezen, lachen’ Middelnederlands &#039;&#039;pruysten&#039;&#039; ‘niezen; uitspuiten’ (1477), Vroegnieuwnederlands &#039;&#039;proessen&#039;&#039; of &#039;&#039;proesten&#039;&#039; ‘niezen’ ...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;proesten&#039;&#039;&#039; ww. ‘niezen, lachen’<br /> <br /> Middelnederlands &#039;&#039;pruysten&#039;&#039; ‘niezen; uitspuiten’ (1477), Vroegnieuwnederlands &#039;&#039;proessen&#039;&#039; of &#039;&#039;proesten&#039;&#039; ‘niezen’ (1573), &#039;&#039;pruysten&#039;&#039; ‘niezen’ (1599). Pas vanaf 1746 treffen we &#039;&#039;proesten&#039;&#039; ‘niezen, schuimbekken’ in literaire teksten aan, het eerst in Holland, en meermaals in combinatie met het rijmwoord &#039;&#039;hoesten&#039;&#039;. Na 1800 komt ook de uitdrukking &#039;&#039;proesten van het lachen&#039;&#039; voor. De &#039;&#039;oe&#039;&#039; in Hollands &#039;&#039;proesten&#039;&#039; is onverwacht: hij kan zijn overgenomen uit het Oostnederlands of het Nederduits (waar &#039;&#039;prūsten&#039;&#039; in de betekenis ‘niezen’ al eerder voorkomt), of misschien is &#039;&#039;proesten&#039;&#039; als rijmwoord gevormd bij &#039;&#039;hoesten&#039;&#039;. Verwante vorm: Mnd. &#039;&#039;prūsten&#039;&#039; ‘niezen’.<br /> <br /> Nauw verwant zijn Vnnl. &#039;&#039;pruyschen&#039;&#039; ‘snikken’ en &#039;&#039;pruyssen&#039;&#039; ‘snoeven’. In moderne dialecten o.a. bewaard als Vlaams en Zeeuws &#039;&#039;pruuse&#039;&#039; ‘bruisen’, Brabants &#039;&#039;pruise&#039;&#039;, &#039;&#039;proese&#039;&#039;, Ripuarisch &#039;&#039;proesje&#039;&#039; ‘geweldig snuiven’. Met korte klinker in het Zuidnederlands &#039;&#039;prossen&#039;&#039; ‘borrelen’. &#039;&#039;Pruissen&#039;&#039; en &#039;&#039;pruisten&#039;&#039; lijken qua vorm en betekenis erg op &#039;&#039;&#039;bruisen&#039;&#039;&#039;, Vnnl. &#039;&#039;bruizen&#039;&#039;, &#039;&#039;bruisschen&#039;&#039;, Hd. &#039;&#039;brausen&#039;&#039;, uit Westgermaans *&#039;&#039;brūsan&#039;&#039;. Mogelijk zijn &#039;&#039;pruissen&#039;&#039; en &#039;&#039;pruisten&#039;&#039; uit dat laatste werkwoord ontstaan met onomatopoëtische (bij ‘niezen’ en ‘snuiven’) verstemlozing van de &#039;&#039;b&#039;&#039;- tot &#039;&#039;p&#039;&#039;-. <br /> <br /> Daarmee is de &#039;&#039;t&#039;&#039; van &#039;&#039;pruisten&#039;&#039; nog niet verklaard. Denkelijk is *&#039;&#039;prūsten&#039;&#039; uit *&#039;&#039;prūsen&#039;&#039; gevormd onder invloed van Nederlands-Nederduits *&#039;&#039;pūsten&#039;&#039; ‘blazen’, waaruit Middelnederduits &#039;&#039;pūsten&#039;&#039; ‘blazen’, Middelnederlands &#039;&#039;oppuysten&#039;&#039; ‘opblazen, zwellen’ (1477), Nnl. &#039;&#039;poesten&#039;&#039; ‘blazen, hijgen, snoeven; zoenen’ (1573; wschl. uit het Nederduits ontleend), &#039;&#039;puisten&#039;&#039; ‘blazen, hijgen’ (1627), &#039;&#039;puyster&#039;&#039; ‘blaasbalg’ (1599). Een samenstelling hierbij is &#039;&#039;assche-puyster&#039;&#039; ‘asblazer’ (17e eeuw), na 1700 &#039;&#039;&#039;assepoester&#039;&#039;&#039; zoals in de sprookjesfiguur. Een ander woord dat aan &#039;&#039;puisten&#039;&#039; ‘blazen’ verwant is, is &#039;&#039;&#039;puist&#039;&#039;&#039; ‘pukkel’ (1285), oorspronkelijk ‘blaas, zwelling’.<br /> --[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 30 dec 2014 21:43 (CET)</div>

Mdevaan