https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=plengen 2026-04-22T15:50:48Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=plengen&diff=6489&oldid=prev 2015-04-26T18:34:24Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;plengen&#039;&#039;&#039; ww. ‘uitgieten’ Zuidoostmiddelnl. &#039;&#039;plengen&#039;&#039; ‘mengen’ (1477), Vroegnieuwnl. &#039;&#039;plengen&#039;&#039; ‘knoeien, storten, uitgieten; zuipen, plassen’ (157...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;plengen&#039;&#039;&#039; ww. ‘uitgieten’<br /> <br /> Zuidoostmiddelnl. &#039;&#039;plengen&#039;&#039; ‘mengen’ (1477), Vroegnieuwnl. &#039;&#039;plengen&#039;&#039; ‘knoeien, storten, uitgieten; zuipen, plassen’ (1577), ook &#039;&#039;verplengen&#039;&#039; (1619). De betekenis ‘voor de goden als een offer uitgieten’ is vanaf de achttiende eeuw bekend. Een dialectische variant is &#039;&#039;plingen&#039;&#039; (ca. 1599). Daarnaast sporadisch &#039;&#039;planghen&#039;&#039; (1645).<br /> <br /> Slechts weinig verwante woorden bekend: Middelnederduits &#039;&#039;plengen&#039;&#039;, &#039;&#039;plangen&#039;&#039; ‘mengen; ophitsen, ruzie stoken; bedriegen’, &#039;&#039;plenger&#039;&#039; ‘oproerkraaier, leugenaar’, Mnd. Mhd. &#039;&#039;plang&#039;&#039;, &#039;&#039;planc&#039;&#039; m. (gen. &#039;&#039;planges&#039;&#039;) ‘twist, tweedracht’. Voor het Nederlands moeten we uitgaan van een pejoratieve betekenisverandering van ‘mengen’ naar ‘knoeien, uitgieten’ en tenslotte de huidige, ceremoniële connotatie.<br /> <br /> Een Germaanse etymologie ontbreekt. Er zijn maar weinig Germaanse erfwoorden die met &#039;&#039;pl&#039;&#039;- beginnen. Kandidaten zijn &#039;&#039;plegen&#039;&#039; en &#039;&#039;ploeg&#039;&#039;, maar met geen van beide is &#039;&#039;plengen&#039;&#039; ‘mengen’ te verbinden. Het merendeel van onze woorden met &#039;&#039;p&#039;&#039;- komt uit het Latijn of het Frans. Daarbij laat &#039;&#039;plukken&#039;&#039; uit Latijn &#039;&#039;piluccare&#039;&#039; zien dat tussen de &#039;&#039;p&#039;&#039; en de &#039;&#039;l&#039;&#039; een klinker kan hebben gestaan. Een mogelijke kandidaat voor Mnd. &#039;&#039;plang&#039;&#039; is Oudfrans &#039;&#039;palange&#039;&#039; ‘hefboom, draagjuk om emmers te dragen’, dat uit een Latijnse vorm *&#039;&#039;palanga&#039;&#039; ‘stang, hefboom’ bij Klassiek Latijn &#039;&#039;phalanga&#039;&#039; ‘kaapstander, rol om schepen voort te schuiven’ stamt. Van een &#039;&#039;k&#039;&#039;-variant *&#039;&#039;palanca&#039;&#039; van datzelfde woord is, via Oudpicardisch &#039;&#039;planke&#039;&#039;, ons woord &#039;&#039;&#039;plank&#039;&#039;&#039; afkomstig. Indien in het Romaans ook van *&#039;&#039;palanga&#039;&#039; een gesyncopeerde variant *&#039;&#039;planga&#039;&#039; bestond, kan die in het Germaans als een &#039;&#039;a&#039;&#039;-stam *&#039;&#039;planga&#039;&#039;- ontleend zijn. We zouden dan de volgende veranderingen kunnen veronderstellen: *&#039;&#039;planga&#039;&#039;- ‘hefboom’ ontwikkelde zich overdrachtelijk tot ‘twist’, vanwaar Mnd. &#039;&#039;plang&#039;&#039;. Door toepassing van ‘stang’ als ‘roerspaan’ kon in het Germaans het ww. *&#039;&#039;plangjan&#039;&#039;- ‘roeren, mengen’ worden afgeleid, dat Ned. &#039;&#039;plengen&#039;&#039; oplevert.<br /> <br /> Vanwege ontbrekend bewijs voor enkele aan te nemen tussenstappen, bijv. dat *&#039;&#039;planga&#039;&#039;- ooit ‘roerspaan’ betekende, valt deze oplossing in de categorie “bij gebrek aan beter”.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 26 apr 2015 20:34 (CEST)</div>

Mdevaan