https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=jouwen 2026-04-22T16:02:16Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=jouwen&diff=6426&oldid=prev 2015-02-11T11:04:38Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;jouwen&#039;&#039;&#039; ww. ‘beschimpen’ Vroegnieuwnederlands &#039;&#039;jouwen&#039;&#039; ‘beschimpen’ (1609, Willem Jansz. Buys en Jacob Lenaertsz, &#039;&#039;Sommighe leerachtighe geestelijcke ...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;jouwen&#039;&#039;&#039; ww. ‘beschimpen’<br /> <br /> Vroegnieuwnederlands &#039;&#039;jouwen&#039;&#039; ‘beschimpen’ (1609, Willem Jansz. Buys en Jacob Lenaertsz, &#039;&#039;Sommighe leerachtighe geestelijcke liedekens&#039;&#039;), &#039;&#039;bejouwen&#039;&#039; (1615), en &#039;&#039;uytjouwen&#039;&#039; (1647). De beginklank verschijnt als &#039;&#039;di&#039;&#039;- bij de Antwerpenaren Willem Ogier (&#039;&#039;bediouwen&#039;&#039; 1639, &#039;&#039;uytgediout&#039;&#039; 1680) en Peeter Vloers (&#039;&#039;bediouwen&#039;&#039; 1659), vergelijk daarvoor het ontstaan van &#039;&#039;tja&#039;&#039; uit &#039;&#039;ja&#039;&#039;.<br /> <br /> Het ww. is afgeleid van de uitroep van vreugde, verwondering of spot &#039;&#039;iow&#039;&#039;! (1569), &#039;&#039;jouw&#039;&#039;! (1573), &#039;&#039;jou&#039;&#039;! (1585), die ook als mannelijk zn. gebruikt kan worden (&#039;&#039;eenen iouw geven&#039;&#039;). Voor Amersfoort is in de jaren 1650 de variant &#039;&#039;sjouw&#039;&#039; overgeleverd (bron: Willems 1936). Interessant is ook &#039;&#039;den jouschoot&#039;&#039; ‘het winnende schot’ (1592, &#039;&#039;Handvesten der Stad Leyden&#039;&#039;). Daar &#039;&#039;jouschoot&#039;&#039; al in de 16e eeuw in Leiden, voorkomt, en de varianten &#039;&#039;sj&#039;&#039;- en &#039;&#039;di&#039;&#039;- al in de 17e eeuw en in het noordelijk Nederlands, is de veronderstelling van Blancquaert en Tavernier-Vereecken uit 1949, nl. dat de Zuidnederlandse uitroep &#039;&#039;jou&#039;&#039;, &#039;&#039;sjouw&#039;&#039;, &#039;&#039;zjouw&#039;&#039; ‘raak!’ uit Noordfrans &#039;&#039;jo&#039;&#039; ontleend zou zijn, van de hand te wijzen.<br /> <br /> Verwanten: Middelhoogduits &#039;&#039;jū&#039;&#039;, uitroep van vreugde, waarvan Mhd. &#039;&#039;jūwen&#039;&#039; ‘jubelen’. We kunnen dus ook voor het Nederlands een uitroep *&#039;&#039;jū&#039;&#039; reconstrueren, die in het Brabants en Hollands dezelfde ontwikkeling tot &#039;&#039;jou&#039;&#039; doormaakte als in &#039;&#039;nou&#039;&#039; tegenover Vlaams &#039;&#039;nu&#039;&#039; en Vnnl. &#039;&#039;dou&#039;&#039; ‘jij’ tegenover &#039;&#039;du&#039;&#039;. Er zijn nog verschillende andere afleidingen van de uitroep *&#039;&#039;jū&#039;&#039;. Bij de de Mhd. variant &#039;&#039;jūch&#039;&#039; horen Ned. &#039;&#039;&#039;juichen&#039;&#039;&#039; en Mhd. &#039;&#039;jūchezen&#039;&#039; &gt; Nhd. &#039;&#039;jauchzen&#039;&#039;. Met een &#039;&#039;l&#039;&#039;-suffix zijn afgeleid Ned. &#039;&#039;juilen&#039;&#039;, &#039;&#039;&#039;joelen&#039;&#039;&#039;, Engels &#039;&#039;jowl&#039;&#039; en Oud-IJslands &#039;&#039;ýla&#039;&#039;. Tenslotte wijzen Vnnl. &#039;&#039;juiten&#039;&#039; en Mhd. &#039;&#039;jūwezen&#039;&#039; ‘juichen’ op een afleiding *&#039;&#039;jū-atjan&#039;&#039;- (het suffix *-&#039;&#039;atjan&#039;&#039;- was productief in iteratieve werkwoorden).<br /> <br /> De uitroep *&#039;&#039;jū&#039;&#039; heeft mogelijk al in het Proto-Indo-Europees bestaan, getuige Latijn &#039;&#039;iūbilāre&#039;&#039; ‘jubelen, &#039;&#039;iū&#039;&#039; roepen’, Oudgrieks &#039;&#039;iú&#039;&#039; uitroep van verbazing. Maar het is ook denkbaar dat dit onafhankelijke formaties zijn. Immers, voor uitroepen van afkeer en bewondering worden meestal de meest extreme klinkers van het systeem (&#039;&#039;i&#039;&#039;, &#039;&#039;a&#039;&#039;, &#039;&#039;u&#039;&#039;) gebruikt, vergelijk hedendaags &#039;&#039;ieuw&#039;&#039; ‘jakkes’.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 11 feb 2015 12:04 (CET)<br /> <br /> Literatuur:<br /> J.H.J. Willems. 1936. ‘Jou(w), sjouw; besjouwen, besjouwing.’ De Nieuwe Taalgids 30, 417–418.<br /> E. Blancquaert en C. Tavernier - Vereecken. 1949. ‘Onder Nederlands jouw! en jouwen schuilt een Gallische haan’. Handelingen van de Konkinklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie 23, 201–220.</div>

Mdevaan