https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=holderdebolder 2026-04-21T13:19:06Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=holderdebolder&diff=6180&oldid=prev 2014-08-04T15:26:02Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;holderdebolder&#039;&#039;&#039; bw. ‘hals over kop’ Vnnl. &#039;&#039;holder de bolder&#039;&#039; [1654, ’&#039;&#039;t Kortswylige steekertie&#039;&#039;], &#039;&#039;holder de polder&#039;&#039; [1678, &#039;&#039;Het nieuwe gevondene Ma...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;holderdebolder&#039;&#039;&#039; bw. ‘hals over kop’<br /> <br /> Vnnl. &#039;&#039;holder de bolder&#039;&#039; [1654, ’&#039;&#039;t Kortswylige steekertie&#039;&#039;], &#039;&#039;holder de polder&#039;&#039; [1678, &#039;&#039;Het nieuwe gevondene Makrollitje ofte Clioos hernieude cyter&#039;&#039;], &#039;&#039;holder bolder&#039;&#039; [1718, &#039;&#039;De gekroonde Utrechtze vreede, of Nederlandze Vreugd Godin&#039;&#039;], &#039;&#039;holderdebolder&#039;&#039; [1726; Tuinman]. <br /> <br /> Het woord is een rijmende herhaling, waarbij de verdubbeling de intensiteit van de actie onderstreept. Het element &#039;&#039;bolder&#039;&#039; lijkt van het werkwoord &#039;&#039;bulderen&#039;&#039; ‘lawaai maken’ te komen, Vnnl. &#039;&#039;bolderen&#039;&#039;. &#039;&#039;Holder&#039;&#039;- is tot nu toe als rijmformatie opgevat, zonder inhoudelijke betekenis, maar de vraag is waarom dat rijmwoord met een &#039;&#039;h&#039;&#039;- begint en niet met een andere (of zonder) medeklinker. Mogelijk hoort &#039;&#039;holder&#039;&#039;- bij Rijnlands &#039;&#039;holdern&#039;&#039; ‘lawaai maken’, van dezelfde wortel als &#039;&#039;hollen&#039;&#039;. In dat geval is &#039;&#039;holder&#039;&#039;- dus geen fantasievorm.<br /> <br /> In het Duitse taalgebied vinden we onder andere Nnd. &#039;&#039;hulterbulter&#039;&#039;, &#039;&#039;hullerdebulder&#039;&#039;, Vnhd. &#039;&#039;holter die polter&#039;&#039; [1691], Mohd. &#039;&#039;holterpolter&#039;&#039;. Net als in het Ned. is ook in het Duits een &#039;&#039;d&#039;&#039; ontstaan in de combinatie -&#039;&#039;lr&#039;&#039;-: Mhd. &#039;&#039;bollern, pollern&#039;&#039; ‘lawaai maken, aanvallen’ &gt; &#039;&#039;b/poldern&#039;&#039; en uiteindelijk &#039;&#039;poltern&#039;&#039;. Het is dus op basis van de klankvorm noch op basis van de chronologie uit te maken of het Nederlands &#039;&#039;holderdebolder&#039;&#039; uit het Duits heeft ontleend of dat beide talen de combinatie onafhankelijk hebben gemaakt. Engels &#039;&#039;hurly-burly&#039;&#039; komt uit ouder &#039;&#039;hurling and burling&#039;&#039;, bij &#039;&#039;hurl&#039;&#039; ‘gooien’, en heeft dus historisch niets met &#039;&#039;holderdebolder&#039;&#039; te maken. <br /> <br /> Tuinman vat &#039;&#039;holderdebolder&#039;&#039; op als verbastering van &#039;&#039;hol over bol&#039;&#039;. Die uitdrukking komt voor het eerst voor in 1600 als over &#039;&#039;hol over bol&#039;&#039; (Spieghel, &#039;&#039;Numa&#039;&#039;), letterlijk ‘over de holle zijde of over de bolle zijde’, ‘hoe dan ook’. Later vinden we &#039;&#039;over hol en bol&#039;&#039;. Dat kan dus vanwege de betekenis niet de directe bron zijn voor &#039;&#039;holder(de)bolder&#039;&#039;, maar het bestaan van de combinaties &#039;&#039;hol en bol&#039;&#039;, &#039;&#039;hol over bol&#039;&#039; kan wel de combinatie en/of acceptatie van &#039;&#039;holder (de) b/polder&#039;&#039; gestimuleerd hebben.<br /> --[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 4 aug 2014 17:26 (CEST)</div>

Mdevaan