https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=gebaren 2026-04-21T13:38:51Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=gebaren&diff=6608&oldid=prev 2015-08-19T15:13:20Z

<p></p> <table class="diff diff-contentalign-left" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="nl"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">← Oudere versie</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #222; text-align: center;">Versie van 19 aug 2015 om 15:13</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7" >Regel 7:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">Regel 7:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Een andere afleiding is Mnl. &#039;&#039;ghebaerde&#039;&#039; (1315–1330), &#039;&#039;gheberte&#039;&#039; (Limburg), Nnl. &#039;&#039;gebaarde&#039;&#039; (tot ca. 1900, literair) die overeenkomt met OS &#039;&#039;gibāritha&#039;&#039; ‘manier van doen, uiterlijk’, Mnd. &#039;&#039;geberde&#039;&#039;, Ohd. &#039;&#039;gibārida&#039;&#039; ‘gedrag’, Mhd. &#039;&#039;gebærde&#039;&#039;, Nhd. &#039;&#039;Gebärde&#039;&#039; ‘gebaar, manier van doen’. Met een andere voorvoegsel: &#039;&#039;&#039;misbaar&#039;&#039;&#039;, dat vanwege Mnd. &#039;&#039;misberen&#039;&#039; eerder *&#039;&#039;bǣrja&#039;&#039;- bevat dan *&#039;&#039;bara&#039;&#039;-.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Een andere afleiding is Mnl. &#039;&#039;ghebaerde&#039;&#039; (1315–1330), &#039;&#039;gheberte&#039;&#039; (Limburg), Nnl. &#039;&#039;gebaarde&#039;&#039; (tot ca. 1900, literair) die overeenkomt met OS &#039;&#039;gibāritha&#039;&#039; ‘manier van doen, uiterlijk’, Mnd. &#039;&#039;geberde&#039;&#039;, Ohd. &#039;&#039;gibārida&#039;&#039; ‘gedrag’, Mhd. &#039;&#039;gebærde&#039;&#039;, Nhd. &#039;&#039;Gebärde&#039;&#039; ‘gebaar, manier van doen’. Met een andere voorvoegsel: &#039;&#039;&#039;misbaar&#039;&#039;&#039;, dat vanwege Mnd. &#039;&#039;misberen&#039;&#039; eerder *&#039;&#039;bǣrja&#039;&#039;- bevat dan *&#039;&#039;bara&#039;&#039;-.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>De recentste etymologische woordenboeken claimen dat &#039;&#039;gebaar&#039;&#039; werd afgeleid van het ww. &#039;&#039;gebaren&#039;&#039; ‘zich gedragen’. Dat lijkt me minder waarschijnlijk dan het omgekeerde, omdat de ablautvariant *&#039;&#039;bǣr&#039;&#039;- in het Germaans vooral in nominale formaties thuis is (zoals in het suffix Ned. -&#039;&#039;baar&#039;&#039; uit *&#039;&#039;bǣri&#039;&#039;-). Bovendien is het prefix &#039;&#039;ga&#039;&#039;- in *&#039;&#039;ga-bǣr-ja&#039;&#039;- ‘gedrag’ verklaarbaar als collectiefprefix, terwijl het in *&#039;&#039;ga-bǣr-jan&#039;&#039;- ‘zich gedragen, tekeergaan’ niet de perfectieve betekenis vertoont die &#039;&#039;ga&#039;&#039;- in werkwoorden meestal heeft. Dit *&#039;&#039;bǣr-ja&#039;&#039;- is uiteindelijk afgeleid van de zeer productieve Germaanse wortel *&#039;&#039;ber&#039;&#039;- ‘dragen’, waaruit o.a. Ned. &#039;&#039;&#039;ont-beren&#039;&#039;&#039; en &#039;&#039;&#039;baren&#039;&#039;&#039; ‘voortbrengen’ (ouder &#039;&#039;beren&#039;&#039;) voortkomen<del class="diffchange diffchange-inline">.</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>De recentste etymologische woordenboeken claimen dat &#039;&#039;gebaar&#039;&#039; werd afgeleid van het ww. &#039;&#039;gebaren&#039;&#039; ‘zich gedragen’. Dat lijkt me minder waarschijnlijk dan het omgekeerde, omdat de ablautvariant *&#039;&#039;bǣr&#039;&#039;- in het Germaans vooral in nominale formaties thuis is (zoals in het suffix Ned. -&#039;&#039;baar&#039;&#039; uit *&#039;&#039;bǣri&#039;&#039;-). Bovendien is het prefix &#039;&#039;ga&#039;&#039;- in *&#039;&#039;ga-bǣr-ja&#039;&#039;- ‘gedrag’ verklaarbaar als collectiefprefix, terwijl het in *&#039;&#039;ga-bǣr-jan&#039;&#039;- ‘zich gedragen, tekeergaan’ niet de perfectieve betekenis vertoont die &#039;&#039;ga&#039;&#039;- in werkwoorden meestal heeft. Dit *&#039;&#039;bǣr-ja&#039;&#039;- is uiteindelijk afgeleid van de zeer productieve Germaanse wortel *&#039;&#039;ber&#039;&#039;- ‘dragen’, waaruit o.a. Ned. &#039;&#039;&#039;ont-beren&#039;&#039;&#039; en &#039;&#039;&#039;baren&#039;&#039;&#039; ‘voortbrengen’ (ouder &#039;&#039;beren&#039;&#039;) voortkomen.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 19 aug 2015 17:12 (CEST)</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#160;</div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color: #222; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">Nnl. &#039;&#039;baren&#039;&#039; ‘tekeergaan’ en &#039;&#039;gebaren&#039;&#039; ‘tekeergaan’ zijn in oorsprong dus twee geheel verschillende woorden. Pas door de samenval van gerekte korte *&#039;&#039;a&#039;&#039; met de oude lange *&#039;&#039;ǣ&#039;&#039;, die zich na 1200 in een deel van het Nederlands voltrok, zijn de woorden homoniem geworden</del>.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 19 aug 2015 17:12 (CEST)</div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> </table>

Mdevaan https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=gebaren&diff=6607&oldid=prev 2015-08-19T15:12:32Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;gebaren&#039;&#039;&#039; ww. ‘gebaren maken’ Vmnl. &#039;&#039;geberen&#039;&#039; (1265–1270) naast &#039;&#039;ghebaren&#039;&#039; (1285) ‘zich gedragen; tekeergaan’. In de dertiende eeuw vinden we systema...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;gebaren&#039;&#039;&#039; ww. ‘gebaren maken’<br /> Vmnl. &#039;&#039;geberen&#039;&#039; (1265–1270) naast &#039;&#039;ghebaren&#039;&#039; (1285) ‘zich gedragen; tekeergaan’. In de dertiende eeuw vinden we systematisch &#039;&#039;geberen&#039;&#039; in Brabant, Limburg en aan de Nederrijn, tegenover &#039;&#039;gebaren&#039;&#039; in Vlaanderen. Dat klinkerverschil wijst op een Westgermaanse klinker *&#039;&#039;ǣ&#039;&#039; met &#039;&#039;i&#039;&#039;-umlaut, die in het Oostnederlands &#039;&#039;ee&#039;&#039; of &#039;&#039;ieë&#039;&#039; werd maar in het Westnederlands, zonder umlaut, &#039;&#039;aa&#039;&#039; opleverde (zoals bijv. in &#039;&#039;schaar&#039;&#039; en &#039;&#039;haring&#039;&#039;). De betekenis ‘tekeergaan’ heeft zich via ‘aanstellen’ uit ‘gebaren maken, zich gedragen’ ontwikkeld. Zowel ‘zich vertonen’ als ‘tekeergaan’ blijven in het Mnl. naast elkaar bestaan. Nnl. &#039;&#039;ghebaren&#039;&#039; ‘heftige gebaren maken’ (1528), ‘veinzen’ (1653). Zie het lemma &#039;&#039;&#039;gebaren&#039;&#039;&#039; in EWN voor verdere details, zoals dat de huidige betekenis ‘gebaren maken’ recent is, en wschl. onder invloed van het zn. &#039;&#039;gebaar&#039;&#039; is ontstaan.<br /> Verwanten: Oudsaksisch &#039;&#039;gibārian&#039;&#039;, Mnd. &#039;&#039;gebēren&#039;&#039;, Oudhoogduits &#039;&#039;gibāren&#039;&#039;, &#039;&#039;gibārōn&#039;&#039;, Mhd. &#039;&#039;gebæren&#039;&#039;, &#039;&#039;gebāren&#039;&#039; (Nhd. &#039;&#039;gebaren&#039;&#039;), Oudengels &#039;&#039;gebǣran&#039;&#039; ‘zich gedragen’.<br /> <br /> Daarnaast het zn. &#039;&#039;&#039;gebaar&#039;&#039;&#039; zn. ‘geste’, dat al in het Oudnederlands geattesteerd is. Zie het EWN s.v. &#039;&#039;gebaar&#039;&#039; voor de details. Bij &#039;&#039;gebaar&#039;&#039; bestaat in het Vroegmiddelnederlands dezelfde klinkerverdeling als bij ‘gebaren’, nl. tussen westelijk &#039;&#039;ghebare&#039;&#039; en oostelijk &#039;&#039;gebere&#039;&#039;. Het zn. gaat terug op PGm. *&#039;&#039;ga-bǣr-ja&#039;&#039;-, met als verwanten onder andere OS &#039;&#039;gibāri&#039;&#039;, Mnd. &#039;&#039;gebere&#039;&#039;, Ohd. &#039;&#039;gibāri&#039;&#039; ‘zich gedragend’, OFri. &#039;&#039;ibēr&#039;&#039; m. (*&#039;&#039;ga-bǣr&#039;&#039;-) en &#039;&#039;bēre&#039;&#039; v. ‘uiterlijk vertoon, gebaren’.<br /> <br /> Een andere afleiding is Mnl. &#039;&#039;ghebaerde&#039;&#039; (1315–1330), &#039;&#039;gheberte&#039;&#039; (Limburg), Nnl. &#039;&#039;gebaarde&#039;&#039; (tot ca. 1900, literair) die overeenkomt met OS &#039;&#039;gibāritha&#039;&#039; ‘manier van doen, uiterlijk’, Mnd. &#039;&#039;geberde&#039;&#039;, Ohd. &#039;&#039;gibārida&#039;&#039; ‘gedrag’, Mhd. &#039;&#039;gebærde&#039;&#039;, Nhd. &#039;&#039;Gebärde&#039;&#039; ‘gebaar, manier van doen’. Met een andere voorvoegsel: &#039;&#039;&#039;misbaar&#039;&#039;&#039;, dat vanwege Mnd. &#039;&#039;misberen&#039;&#039; eerder *&#039;&#039;bǣrja&#039;&#039;- bevat dan *&#039;&#039;bara&#039;&#039;-.<br /> <br /> De recentste etymologische woordenboeken claimen dat &#039;&#039;gebaar&#039;&#039; werd afgeleid van het ww. &#039;&#039;gebaren&#039;&#039; ‘zich gedragen’. Dat lijkt me minder waarschijnlijk dan het omgekeerde, omdat de ablautvariant *&#039;&#039;bǣr&#039;&#039;- in het Germaans vooral in nominale formaties thuis is (zoals in het suffix Ned. -&#039;&#039;baar&#039;&#039; uit *&#039;&#039;bǣri&#039;&#039;-). Bovendien is het prefix &#039;&#039;ga&#039;&#039;- in *&#039;&#039;ga-bǣr-ja&#039;&#039;- ‘gedrag’ verklaarbaar als collectiefprefix, terwijl het in *&#039;&#039;ga-bǣr-jan&#039;&#039;- ‘zich gedragen, tekeergaan’ niet de perfectieve betekenis vertoont die &#039;&#039;ga&#039;&#039;- in werkwoorden meestal heeft. Dit *&#039;&#039;bǣr-ja&#039;&#039;- is uiteindelijk afgeleid van de zeer productieve Germaanse wortel *&#039;&#039;ber&#039;&#039;- ‘dragen’, waaruit o.a. Ned. &#039;&#039;&#039;ont-beren&#039;&#039;&#039; en &#039;&#039;&#039;baren&#039;&#039;&#039; ‘voortbrengen’ (ouder &#039;&#039;beren&#039;&#039;) voortkomen.<br /> <br /> Nnl. &#039;&#039;baren&#039;&#039; ‘tekeergaan’ en &#039;&#039;gebaren&#039;&#039; ‘tekeergaan’ zijn in oorsprong dus twee geheel verschillende woorden. Pas door de samenval van gerekte korte *&#039;&#039;a&#039;&#039; met de oude lange *&#039;&#039;ǣ&#039;&#039;, die zich na 1200 in een deel van het Nederlands voltrok, zijn de woorden homoniem geworden.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 19 aug 2015 17:12 (CEST)</div>

Mdevaan