https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=erpel 2026-04-21T13:19:50Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=erpel&diff=6657&oldid=prev 2015-09-27T14:52:49Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;erpel&#039;&#039;&#039; zn. ‘mannetjeseend’ Mnl. &#039;&#039;erpel&#039;&#039; (1350-1400?) m. ‘woerd’, &#039;&#039;erpelstert&#039;&#039; ‘eendestaart, staartje van een man’ (1390–1410), Vnnl. &#039;&#039;erpel&#039;&#039;,...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;erpel&#039;&#039;&#039; zn. ‘mannetjeseend’<br /> <br /> Mnl. &#039;&#039;erpel&#039;&#039; (1350-1400?) m. ‘woerd’, &#039;&#039;erpelstert&#039;&#039; ‘eendestaart, staartje van een man’ (1390–1410), Vnnl. &#039;&#039;erpel&#039;&#039;, &#039;&#039;aerpel&#039;&#039; (1599). Dialectisch is &#039;&#039;erpel&#039;&#039; (met varianten &#039;&#039;aarpel&#039;&#039;, &#039;&#039;elper&#039;&#039;, &#039;&#039;ulper&#039;&#039;, enz.) vooral thuis in Oost-Vlaanderen en oostelijk West Vlaanderen, sporadisch wordt het ook gevonden in West-Limburg (&#039;&#039;erpel&#039;&#039;, &#039;&#039;reppel&#039;&#039;) en in het Ripuarisch (&#039;&#039;erpel&#039;&#039;). Geen directe verwanten buiten dat gebied. Oostnederduits &#039;&#039;erpel&#039;&#039;, &#039;&#039;arpel&#039;&#039;, &#039;&#039;arbel&#039;&#039;, is door Zuidnederlandse kolonisten in de Middeleeuwen in oostelijk Duitsland ingevoerd (Teuchert 1944: 139, 347–9, met kaartjes).<br /> <br /> Het woord is een &#039;&#039;l&#039;&#039;-afleiding van Proto-Germaans *&#039;&#039;erpa&#039;&#039;- ‘donkerbruin’, dat in Ohd. &#039;&#039;erpf&#039;&#039;, Oudengels &#039;&#039;eorp&#039;&#039;, Oudnoors &#039;&#039;jarpr&#039;&#039; ‘bruin’ is voortgezet, en betekende dus ‘bruintje’. Andere afleidingen van dat adjectief zijn Oudnoors &#039;&#039;jarpi&#039;&#039; ‘hazelhoen’ (*&#039;&#039;erpjan&#039;&#039;-) en de persoonsnamen Oudsaksisch &#039;&#039;Erp(o)&#039;&#039;, Ohd. &#039;&#039;Erpf(o)&#039;&#039;. <br /> <br /> Het Germaanse woord kan uit Proto-Indo-Europees *&#039;&#039;h1erbh-nó&#039;&#039;- komen, waarin pretonisch *-&#039;&#039;bn&#039;&#039;- tot -&#039;&#039;pp&#039;&#039;- werd. Indien Duits &#039;&#039;Rebhuhn&#039;&#039; ‘patrijs’, Ohd. &#039;&#039;rebahuon&#039;&#039;, een volksetymologische aanpassing aan &#039;&#039;Rebe&#039;&#039; ‘wijnrank’ is, zou het op een Germaanse variant *&#039;&#039;erban&#039;&#039;- uit PIE *&#039;&#039;h1erbh-on&#039;&#039;- terug kunnen gaan. De Germaanse woorden worden vergeleken met Grieks &#039;&#039;órphnē&#039;&#039; ‘duisternis, nacht’, dat uit *&#039;&#039;h1orbh-n-o&#039;&#039;- kan komen, en Proto-Slavisch &#039;&#039;rębŭ&#039;&#039; ‘bont, gevlekt’, waarvoor *&#039;&#039;h1re-n-bh-o&#039;&#039;- gereconstrueerd moet worden (Kroonen 2013: 118). In alle gevallen zou dus een PIE &#039;&#039;n&#039;&#039;-stem aan de basis staan.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 27 sep 2015 16:52 (CEST)<br /> <br /> Literatuur: Hermann Teuchert. 1944. &#039;&#039;Die Sprachreste der niederländischen Siedlungen des 12. Jahnhunderts&#039;&#039;. Köln/Wien: Böhlau.</div>

Mdevaan