https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?action=history&feed=atom&title=bluisteren 2026-04-21T15:19:51Z Bewerkingsoverzicht voor deze pagina op de wiki MediaWiki 1.31.0 https://etymologiewebsite.nl/mediawiki/index.php?title=bluisteren&diff=6870&oldid=prev 2016-03-18T19:22:40Z

<p>Nieuwe pagina aangemaakt met &#039;&#039;&#039;&#039;bleisteren&#039;&#039;&#039;, &#039;&#039;&#039;bluisteren&#039;&#039;&#039; ww. ‘flikkeren’ Middelnederlands &#039;&#039;bleysteren&#039;&#039; ‘flikkeren’ (1400–1450, Holland), Vroegnnl. &#039;&#039;bleysteren&#039;&#039; (1500–1525);...&#039;</p> <p><b>Nieuwe pagina</b></p><div>&#039;&#039;&#039;bleisteren&#039;&#039;&#039;, &#039;&#039;&#039;bluisteren&#039;&#039;&#039; ww. ‘flikkeren’<br /> <br /> Middelnederlands &#039;&#039;bleysteren&#039;&#039; ‘flikkeren’ (1400–1450, Holland), Vroegnnl. &#039;&#039;bleysteren&#039;&#039; (1500–1525);<br /> Vroegnieuwnl. &#039;&#039;bluysteren&#039;&#039; ‘schroeien, blaken’ (1573), &#039;&#039;verbluysteren&#039;&#039; ‘verzengen, verschroeien’ (1528, Brabant), &#039;&#039;bluyster&#039;&#039; ‘blaar’ (1588); Nnl. &#039;&#039;verblaeysteren&#039;&#039; ‘verzengen, verschroeien’, &#039;&#039;blaeysteringhe&#039;&#039; ‘verschroeiing’ (1629, de Harduyn), &#039;&#039;verblaesteren&#039;&#039; (1663). Moderne dialecten: Zeeuws &#039;&#039;blaoistere&#039;&#039; ‘flikkeren van vuur’, Drents &#039;&#039;bluuster&#039;&#039; ‘winderig, opgeblazen, zwetsend’.<br /> <br /> De Tollenaere 1970 geeft een uitgebreide bespreking van de vormen, maar komt niet tot een overtuigende of zelfs maar expliciete etymologie. Hij vergelijkt Mnd. &#039;&#039;bluse&#039;&#039; ‘vuurtoren’, &#039;&#039;blusen&#039;&#039; ‘signaalvuur aansteken’, Ndd. &#039;&#039;blüstern&#039;&#039; ‘heftig waaien’, &#039;&#039;bleustern&#039;&#039; ‘flikkeren, hevig branden’. Maar uit Germaans *&#039;&#039;blust&#039;&#039;-, *&#039;&#039;bliust&#039;&#039;- of *&#039;&#039;blūst&#039;&#039;- (vormen die men met &#039;&#039;blozen&#039;&#039; zou kunnen verbinden) kan alleen Nederlands &#039;&#039;bluisteren&#039;&#039; verklaard worden, maar niet &#039;&#039;bleist&#039;&#039;- of &#039;&#039;blaaist&#039;&#039;-. De Tollenaere vermoedt dat &#039;&#039;blaaist&#039;&#039;- een jonge, Brabantse variant van &#039;&#039;bleist&#039;&#039;- was, maar het feit dat &#039;&#039;blaeysteren&#039;&#039; als eerste in Oost-Vlaanderen gevonden wordt en nog in het modern Zeeuws bestaat, spreekt daartegen.<br /> <br /> De verhouding tussen &#039;&#039;ei&#039;&#039; in Holland en Vlaanderen en &#039;&#039;ui&#039;&#039; in Brabant vinden we vaker bij woorden met een zogeheten “ui2”, d.w.z. een &#039;&#039;ui&#039;&#039; die niet uit WGm. *&#039;&#039;iu&#039;&#039; of *&#039;&#039;ū&#039;&#039; is ontstaan, maar uit andere klanken en niet in alle Westnederlandse dialecten. In sommige gevallen komt die &#039;&#039;ui&#039;&#039; uit een oude &#039;&#039;ei&#039;&#039;, bijv. in Nnl. &#039;&#039;wambuis&#039;&#039; uit Mnl. &#039;&#039;wambeis&#039;&#039;, een leenwoord uit Oudfrans &#039;&#039;wambais&#039;&#039;. Het ww. &#039;&#039;vleien&#039;&#039;, waaruit &#039;&#039;vlooien&#039;&#039; als in &#039;&#039;flikflooien&#039;&#039; is ontstaan, wijst erop dat ook een voorafgaande &#039;&#039;l&#039;&#039; een &#039;&#039;ei&#039;&#039; van ronding kan voorzien. Als de &#039;&#039;ui&#039;&#039; in &#039;&#039;bluisteren&#039;&#039; uit &#039;&#039;ei&#039;&#039; is ontstaan, zou &#039;&#039;blaaisteren&#039;&#039; de meest oorspronkelijke van alle varianten zijn. De vorm &#039;&#039;bleisteren&#039;&#039; kan dan door verkorting uit westelijk *&#039;&#039;blèèisteren&#039;&#039; komen, vergelijke de Zeeuwse uitspraak van &#039;&#039;aa&#039;&#039; als &#039;&#039;èè&#039;&#039;. Door klinkerronding zou tenslotte &#039;&#039;bleisteren&#039;&#039; tot &#039;&#039;bluisteren&#039;&#039; zijn geworden. <br /> <br /> Als deze etymologie juist is kan &#039;&#039;blaaisteren&#039;&#039; afgeleid zijn van het ww. &#039;&#039;&#039;blaaien&#039;&#039;&#039; ‘waaien, wapperen; laaien (van vuur), blazen’, in tegenstelling tot wat ik eerder in mijn bijdrage over &#039;&#039;blein&#039;&#039; en &#039;&#039;blaaien&#039;&#039; (op gezag van de Tollenaere 1970) heb geschreven. Het suffix -&#039;&#039;steren&#039;&#039; kan zijn overgenomen van &#039;&#039;&#039;glinsteren&#039;&#039;&#039;, Mnl. ook &#039;&#039;glīsteren&#039;&#039;, dat een vergelijkbare betekenis heeft.--[[Gebruiker:Mdevaan|Mdevaan]] 18 mrt 2016 20:22 (CET)<br /> <br /> Literatuur:<br /> Félicien de Tollenaere. 1970. “(Ver)bluisteren, (ver)bleisteren, (ver)blaaisteren pluisteren (II), fluisteren (II), gluisteren”. &#039;&#039;Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde&#039;&#039; 86, 1–31.</div>

Mdevaan